door Léon Dejonghe (met medewerking van Karine Wuyts en Quentin Ketelaars) Belgische Geologische Dienst

Het programma "Geologie en Toerisme in België" van de Belgische Geologische Dienst zet de toeristische activiteiten die verband houden met de aardwetenschappen, in de schijnwerpers. Het gaat hier om musea, toeristische mijnen en ondergrondse steengroeven, grotten en geosites waarover de volgende gegevens werden verzameld: naam, adres, wegbeschrijving, openingsuren, telefoon- en faxnummers, website, e-mailadres, toegangsprijzen, een beschrijving met bijzondere aandacht voor het geologische gedeelte en opmerkingen over diverse zaken (audiogidsen, gebruikte talen, parking, boetiek, cafetaria, pedagogische dossiers, etc.).

De "musea" worden voorgesteld in twee categorieën: enerzijds de musea die zowel tijdens de week als in het weekend kunnen worden bezocht, anderzijds de musea die enkel open zijn in een bepaalde periode (bijvoorbeeld de schoolvakanties), enkel tijdens het weekend of op afspraak. De belangrijkste musea werden geïllustreerd met enkele foto’s.

In de rubriek "mijnen en ondergrondse steengroeven" staan de sites waar vroeger een activiteit van mijnbouw heeft plaatsgevonden en die nog altijd kunnen worden bezocht. Wanneer de werkplaatsen zelf niet meer toegankelijk zijn, maar er een museum werd ingericht op de mijnterreinen, wordt de site beschreven onder de rubriek "musea".

De "geosites" zijn opmerkelijke ontsluitingen in het landschap, die werden ingericht met didactische panelen.

Al deze informatie werd bijeengebracht in een gidsje op A5-formaat, dat 103 pagina’s telt en dat in PDF-formaat beschikbaar is op de website van het Museum voor Natuurwetenschappen op het adres http://www.natuurwetenschappen.be/geology/geotourism

Het kan ook gratis worden aangevraagd bij de Belgische Geologische Dienst via bgd@natuurwetenschappen.be

Sinds kort heeft het museum een wetenschapshoek. Hier kan u kennismaken met de wetenschappelijke projecten die het Museum uitvoert in het kader van de duurzame ontwikkeling. Momenteel werken er in Afrika 80 wetenschappers en 175 stagiaires uit het Museum aan meer dan 100 projecten in het domein van de mens- en natuurwetenschappen.

Een korte video stelt de collecties voor en het soort onderzoek dat het Museum voert.
Een tweede scherm is geïntegreerd in een kaart van het Afrikaanse continent en toont de locatie van de verschillende wetenschappelijke projecten.

In een ander deel van de Science Corner presenteert het Museum enkele projecten die verband houden met de thema’s van het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde.

De Science Corner bevindt zich in de kleine rotonde vlakbij de ingang naar de cafetaria van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, Leuvensesteenweg, 13, 3080 Tervuren.
www.africamuseum.be

Het Departement Economie, Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse regering maakte de laureaten bekend van de oproep projectvoorstellen wetenschapspopularisering (2008) met als thema ‘De Planeet Aarde’. Deze wedstrijd was verbonden aan het jaarlijkse actieplan van de Vlaamse overheid rond wetenschapscommunicatie. De oproep richtte zich tot instellingen, universiteiten, hogescholen en verenigingen die zich toeleggen op wetenschapscommunicatie en -popularisering bij jongeren en bij het grote publiek.

Er werden 59 projecten ingediend in de twee opgegeven categorieën: ‘Multimediale projecten’, zonder welomschreven thema, en ‘De Planeet Aarde’, rond aardwetenschappen en ruimtevaart. Van de 47 ingediende projectvoorstellen in de categorie ‘De Planeet Aarde’ werden er 11 geselecteerd door een jury van wetenschappelijke deskundigen. Elk van deze 11 projecten ontvangt ongeveer 75.000 Euro van de Vlaamse overheid. De deelnemers beschikken vanaf nu over een tijdsbestek van maximum drie jaar om hun project te realiseren.

Het nationaal comité IYPE (onder leiding van de VUB en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika) verleende, in samenwerking met andere instellingen, zijn medewerking aan twee voorstellen uitgaande van het Departement Geologie van de Universiteit van Gent. ‘Leiden stenen een eigen leven?’ en ‘Ghent we have a problem !’ behoren tot de 11 bekroonde projecten.

Voor een meer gedetailleerde beschrijving van de geselecteerde projecten zie bijgevoegde bestanden.

- Base to Mars
- Bodemdetective - Speuren in de ondergrond
- GeoloGIS
- GEO-Mobiel
- Ghent we have a problem !
- Jules Verne Achterna
- Klimaatverandering? Laat je niets wijsmaken…
- Leiden stenen een eigen leven?
- Oma gaat de ruimte in !
- Paniek in de atmosfeer

The Geological Society of America (GSA) produced a wonderful CD on Geoheritage as a contribution to the International Year of Planet Earth. This CD may soon be downloaded freely from the IYPE website: www.yearofplanetearth.org
Order form for a translated CD.

Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika zal in het kader van het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde (IJPA) op het Wetenschapsfeest verschillende activiteiten voorstellen.
Het KMMA zal enkele van zijn wetenschappelijke projecten voorstellen die kaderen in de thema’s van het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde.
Op onze stand kan je ook de Aarde laten bewegen en dankzij levendige programma’s op cd-rom, zal je alles te weten komen over de poolregio’s en de cyclus van het water en het klimaat. Test tijdens een levendige quiz ook je kennis over de polen en de Belgische Wetenschapsinstellingen !
Partners: Koninklijke Sterrenwacht van België, International Polar Foundation en Koninklijk Museum voor Midden-Afrika.
Loop even langs bij ons, stand 523 in de Nekkerhal te Mechelen!
Het Wetenschapsfeest vindt plaats van vrijdag 17 tot zondag 19 oktober.
Surf naar www.wetenschapsweek.be voor meer info.

Een fascinerende reis door de wetenschap
De Science Tunnel is een unieke multimedia-tentoonstelling van het Max Planck Instituut. Over een oppervlakte van 1000 m² kom je in contact met recente wetenschappelijke ontdekkingen en technologieën van morgen. Fascinerende beelden, films en interactieve opstellingen nemen je mee op een reis van microscopisch kleine deeltjes naar verafgelegen sterrenstelsels.
De Science Tunnel is open van 23 augustus tot en met 10 oktober 2008 in de Studio van de Ethias Arena te Hasselt.
Na tussenstops in Tokio, Singapore, Sjanghai, Dresden en Berlijn houdt deze unieke en spectaculaire multimediashow halt in Hasselt. De tentoonstelling werd uitgewerkt door het befaamde Max Planck Instituut. Naast de Science Tunnel krijg je ook een beeld van een aantal onderzoeksthema’s waarin de UHasselt een internationale rol speelt.
Aan de hand van unieke foto’s, filmmateriaal en interactieve opstellingen leidt de Science Tunnel bezoekers doorheen recente evoluties in wetenschappen, van de kleinste bouwstenen naar de grootste structuren in het heelal.
Aangezien de UHasselt dit evenement als een sensibiliseringsactie ziet, wenst ze geen inkom te vragen aan de bezoekers. Groepen (vanaf 10 personen) schrijven best op voorhand in.
Meer informatie kunt u vinden op www.sciencetunnel.be.

Om het Internationaal Jaar van de Aarde en de Earth Science Week te vieren sponsort het American Geological Institute een voorname internationale fotowedstrijd: Exploring Earth Science Around the World.
Waar ter wereld je ook woont, aardwetenschap is overal. Je hoeft maar naar buiten te gaan en je botst erop in de rivieren en meren, je ziet het in de lucht boven je en je komt ermee in aanraking in de grond onder je voeten. Tot de aardwetenschappen worden geologie, oceanografie, meteorologie, hydrologie, paleontologie en andere geowetenschappen gerekend.
Het thema van je foto is de verkenning van de aardwetenschappen overal ter wereld. Probeer de mensen die zich met ontdekkingstochten binnen de aardwetenschappen bezighouden, mee te voeren naar de natuurlijke omgevingen in jouw deel van de wereld!
Iedereen van elke leeftijd waar ook ter wereld mag meedoen aan de wedstrijd. Alle inzendingen die aan de voorwaarden voldoen moeten voor het einde van de Earth Science Week (www.earthsciweek.org) op 17 oktober 2008 per e-mail worden opgestuurd.
De winnaar ontvangt 500$ (in dollar of het equivalent ervan) en een dvd-set Faces of Earth. De winnende foto wordt ook gepubliceerd op de websites van het Internationaal Jaar van de Aarde en Earth Science Week. De tweede prijs is 300$ en de derde prijs is 100$.
Voor meer details zie www.earthsciweek.org/contests

Het Nederlandss project Geotruck passeert in het koninklijk atheneum van Geel. Jongeren informeren zich in de truck via het spel ‘EarthQuest’ op een speelse manier over aardwetenschappen.
Geotruck is een wetenschappelijk project van de universiteit van Utrecht. De enorme vrachtwagen – hij was zelfs te groot voor de speelplaats van het atheneum – herbergt drie wereldbollen vol technische snufjes. Derdegraadsscholieren uit het secundaire onderwijs spelen er het spel ‘EarthQuest’ tegen de tijd. Leerlingen moeten binnen een lesuur grote maatschappelijke thema’s zoals klimaatverandering, natuurrampen en een groeiende wereldbevolking proberen op te lossen. “Het doel is om jongeren op een speelse manier te laten kennismaken met mondiale problemen. Zo hopen we dat de interesse voor studies aardwetenschappen stijgt”, vertelt Roel Rink, medewerker van de universiteit Utrecht.” De truck beschikt in Nederland over de nodige subsidies om zeker tot in februari 2009 langs scholen te toeren. Dit is onze eerste week in Vlaanderen. We hopen dat de Vlaamse overheid ons kansen geeft om hier een grote toer aan te zetten”.
Bron en copyright: Gazet Van Antwerpen [6-05-2008]
Meer info: www.geotruck.nl

De Belgische Geologische Dienst viert het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde door de toeristische activiteiten die verband houden met de aardwetenschappen, in de schijnwerper te zetten. Het gaat hier dan meer bepaald om de musea, de toeristische mijnen en ondergrondse steengroeven, de grotten en de geosites, waarvoor de volgende gegevens werden verzameld: naam, adres, wegbeschrijving, openingsuren, telefoon- en faxnummers, website, mailadres, toegangsprijzen, een beschrijving met vooral aandacht voor het geologische gedeelte en diverse opmerkingen (audiogidsen, gebruikte talen, parking, boetiek, cafetaria, pedagogische dossiers, etc.).
Meer info : www.natuurwetenschappen.be/geology/geotourism

De twee laatste nummers van het tijdschrift over de wetenschappelijke actualiteit, uitgegeven door het Federaal Wetenschapsbeleid, zijn gewijd aan het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde.

	Science Connection nr. 21 Speciale editie: Klimaatverandering, een wetenschappelijke uitdaging Publicatie van april 2008 te downloaden deel 1 (PDF: 3.482KB - 56 blz.) te downloaden deel 2 (PDF: 1.018KB - 16 blz.)
	Science Connection nr. 20 Dossier Internationaal jaar van de Aarde Publicatie van februari 2008 te downloaden deel 1 (PDF: 2.467KB - 40 blz.) te downloaden deel 2 (PDF: 1.096KB - 16 blz.)

Het Internationaal Jaar van de Aarde 2008-2009 is officieel van start gegaan in België. Philippe Claeys, professor geologie aan de VUB en voorzitter van het Belgisch Nationaal Comité voor het Jaar van de Planeet Aarde, zette de uitdagingen en doelstellingen van dit initiatief uiteen. Hij deed dit in het kader van de Earth and Space Week die Eurospace Society tussen 8 en 11 april had georganiseerd onder leiding van Dirk Frimout, de eerste Belgische astronaut.
Tijdens die ontmoetingsweek kwamen astronauten, wetenschappers en bijna 3000 scholieren bijeen in Brussel, Luik, Transinne, Gent en Oostende. Doel was het publiek, vooral de jongeren, te laten kennismaken met ruimteonderzoek en thema’s uit de aard- en milieuwetenschappen. De partners van het evenement (Wetenschapsbeleid, universiteiten, Eurospace Center, Earth Explorer) hadden verschillende bijeenkomsten ingericht waar leerlingen uit het lager en middelbaar onderwijs konden ontdekken hoe ruimteonderzoek waardevol kan zijn voor de studie van de Aarde en klimaatveranderingen.
In zijn voordracht omschreef Philippe Claeys de belangrijkste fases in de evolutie van onze planeet sinds het ontstaan 4,5 miljard jaar geleden. Hij belichtte nog eens de sleutelgebeurtenissen uit die evolutie en de voornaamste klimaatveranderingen uit de geschiedenis van de Aarde. Klimaatveranderingen zijn dus geen nieuw fenomeen, ‘het milieu op Aarde verandert voortdurend, dat is de logica van onze planeet. De handelingen van de mens (of de antropogene effecten) zijn pas sinds 200 jaar van enig belang. Hoewel ze een voorname rol spelen in de dynamiek van de huidige veranderingen, zijn ze slechts één factor tussen vele andere binnen die complexe vergelijking van veranderingen in het milieu’, benadrukte hij.
Aan de hand van talrijke foto’s die gedurende een lange periode vanuit de ruimte werden genomen, toonde Nasa-astronaut Mario Runco enkele voorbeelden van verwoestijning en erosie op de verschillende werelddelen als gevolg van ontbossing. De mens mag dan wel verantwoordelijk zijn voor deze veranderingen, maar Mario Runco heeft ze ook binnen een ruimere context van planetaire veranderingen gekaderd. Voormalig astronaute Loren Acton is nu professor aan de universiteit van Montana en zij had het over de observatie van de zon vanuit de ruimte en de invloed van de zonnestralen op de planeet. Andere astronauten zoals Jean-François Clervoix (Fr), Dorin Prunariu (Ro) en de Belg Frank De Winne – die binnenkort voor langere tijd naar het internationaal ruimtestation vertrekt – hebben de leerlingen verteld over hun passie voor de ruimte en de Aarde.
Behalve de veranderingen in het milieu beter begrijpen, zijn de doelstellingen van het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde onder meer de kennis van de wetenschappers die de Aarde bestuderen, verspreiden en doorgeven. Dat is vooral belangrijk voor het jonge publiek want, zoals Dirk Frimout, de initiatiefnemer van de Earth and Space Week, het nog eens benadrukte, zijn de aanwezige leerlingen de wetenschappers van morgen. Het laatste woord is voor Philippe Claeys en zijn boodschap is glashelder: ‘we hebben maar één planeet en haar lot ligt in onze handen!’.